Hoe maak je houten speelgoed schoon?

Een houten treintje dat op de grond valt, blokken die in een mondje verdwijnen, een puzzel met kliederhandjes erop. Herkenbaar? Houten speelgoed reinigen is makkelijker dan je denkt, zolang je het hout niet te nat maakt. De aanpak verschilt wel per houttype en voor speelgoed dat in de mond gaat. Hieronder lees je de do’s, don’ts en veilige middelen.

Waarom is het belangrijk om houten speelgoed schoon te maken?

Kinderen ontdekken de wereld met hun handen en hun mond. Alles gaat erin. En dat speelgoed? Dat valt op de grond, gaat mee naar buiten en verzamelt onderweg van alles: stof, zand, bacteriën. Regelmatig schoonmaken houdt het speelgoed hygiënisch, juist omdat kleine kinderen erop sabbelen.

Maar er is meer. Hout is een natuurlijk materiaal dat vocht opneemt. Doe je het verkeerd, dan kan het barsten, kromtrekken of zelfs schimmelen. Goed reinigen verlengt dus de levensduur.

En dan het stukje dat vaak vergeten wordt. Elk schoonmaakmoment is ook een controlemoment. Wij pakken tijdens het schoonmaken elk stuk even goed vast. Zit er een barst in? Voel je een splinter? Zit er een wieltje of onderdeel los? Zo haal je kapot speelgoed eruit voordat het gevaarlijk wordt. Twee vliegen in één klap.

Wat heb je nodig om houten speelgoed schoon te maken?

Toen ik voor het eerst een setje tweedehands blokken schoonmaakte, dacht ik dat ik van alles in huis moest halen. Niets bleek minder waar. Je hebt maar een paar simpele spullen nodig, en die staan waarschijnlijk al in je kast.

• Een zachte of droge doek – om stof en los vuil weg te vegen zonder krassen. Veilig, want er komt geen enkel middel aan te pas.
• Lauw water – niet heet, want hitte laat hout eerder barsten.
• Milde zeep of groene zeep – zacht en zonder agressieve stoffen. Groene zeep is plantaardig en spoelt goed weg, dus veilig als je kind het speelgoed weer in de mond stopt.
• Een oude tandenborstel – handig voor hoekjes, groefjes en kleine details.
• Verdunde azijn – voor als je wilt ontsmetten. Natuurlijk en zonder chemische resten.

Blijf weg bij agressieve allesreinigers en geparfumeerde billendoekjes. Die laten stoffen achter die je liever niet in een kindermondje hebt.

Zo maak je houten speelgoed stap voor stap schoon

Het geheim van houten speelgoed goed schoon krijgen zit in één woord: minimaal vocht. Volg deze vier stappen en het komt goed.

1. Stof en los vuil droog wegvegen. Pak eerst een droge doek en veeg zand, kruimels en stof weg. Waarschuwing: sla deze stap niet over, want nat vuil smeert alleen maar uit. Tip: een droge tandenborstel werkt perfect voor de hoekjes.
2. Reinigen met een licht vochtig doekje. Maak een doek nat met lauw water en een klein beetje milde reiniger, en wring hem daarna goed uit. Waarschuwing: de doek mag niet druppelen, echt niet. Kun je er water uit knijpen? Dan is hij te nat. Tip: werk in kleine stukjes en veeg meteen na.
3. Niet afspoelen of onderdompelen. Zet het speelgoed nooit onder de kraan en leg het niet in een sopje. Waarschuwing: hout zuigt water op als een spons en gaat dan schimmelen of barsten. Tip: heb je toch iets met zeep bewerkt? Veeg de zeepresten weg met een tweede, schone en licht vochtige doek.
4. Goed en langzaam laten drogen. Veeg het speelgoed droog met een schone handdoek en laat het daarna aan de lucht opdrogen. Waarschuwing: vochtig speelgoed wegleggen is vragen om schimmel. Tip: leg de stukken los uit elkaar, zodat er lucht bij kan.

Tijdens het testen viel me op dat vooral stap twee vaak misgaat. Mensen maken de doek veel te nat. Wring hem echt goed uit, dan voorkom je de meeste problemen.

Welke schoonmaakmiddelen zijn veilig, en welke niet?

Wat mag je nu wel en niet gebruiken op speelgoed dat in de mond belandt? Het antwoord is geruststellend simpel: hoe milder, hoe beter. Veilig zijn milde zeep, groene zeep en sterk verdunde azijn. Gebruik altijd zo weinig mogelijk, want restjes middel kunnen via het speelgoed in het mondje komen.

Blijf weg bij alles wat agressief is. Bleekmiddel, antibacteriële sprays en scherpe allesreinigers zijn te heftig voor hout en veilig voor kinderen zijn ze zeker niet. Ze tasten het hout aan en laten stoffen achter.

Nog een belangrijk punt: het houttype maakt uit. Gelakt en geverfd hout kan tegen een licht vochtig doekje met zeep, want de laag beschermt het. Onbehandeld hout is gevoeliger en neemt vocht sneller op, dus daar ga je nog voorzichtiger mee om.

Hoe ontsmet je houten speelgoed?

Stel: je krijgt een zak vol houten speelgoed via Marktplaats of van een neefje. Leuk, maar je weet niet waar het is geweest. Dan wil je meer dan alleen schoonmaken. Dan wil je desinfecteren.

Voor tweedehands speelgoed schoonmaken werkt verdunde schoonmaakazijn prima. De verhouding die wij aanhouden: 1/3 azijn en 2/3 water. Gebruik het nooit onverdund, want dan is het te sterk voor het hout. Breng het zuinig aan met een goed uitgewrongen doek en test eerst op een onopvallend plekje, bijvoorbeeld de onderkant. Blijft de kleur mooi? Dan kun je door.

Let extra op bij bijtringen en ander speelgoed dat echt in de mond gaat. De azijnsmaak kan in het hout trekken en dat vinden kleintjes niet altijd lekker. Gebruik hier nog minder azijn en spoel de doek na met schoon water. En daarna: goed laten drogen, dat is bij houten speelgoed desinfecteren minstens zo belangrijk als het ontsmetten zelf.

Hoe laat je houten speelgoed goed drogen?

Goed drogen? Dat begint met meteen afvegen. Pak een schone, droge handdoek en dep of veeg het speelgoed direct droog na het reinigen. Laat het daarna rustig aan de lucht opdrogen op een luchtige plek, bijvoorbeeld op het aanrecht met de stukken los van elkaar.

Wat je absoluut niet doet, is het speelgoed in de zon of op de verwarming leggen om het sneller droog te krijgen. Te snel drogen geeft namelijk drie problemen: het hout droogt te snel uit, er ontstaan barstjes, en de kleur vervaagt. Ook kromtrekken ligt op de loer. Laat het speelgoed altijd volledig drogen voordat het weer wordt gebruikt of opgeborgen. Vochtig wegleggen is de snelste weg naar schimmel.

Hoe vaak moet je houten speelgoed schoonmaken?

Elke dag? Zeker niet nodig. Maar hoe vaak dan wel? Dat hangt vooral af van hoe het speelgoed gebruikt wordt.

Voor houten speelgoed schoonhouden is dit een handige richtlijn. Speelgoed dat vaak in de mond gaat, zoals bijtringen en blokken bij baby’s, maak je het vaakst schoon: een paar keer per week. Buitenspeelgoed neem je af zodra het binnenkomt, want daar zitten zand en aarde aan. Gewoon binnenspeelgoed dat intensief gebruikt wordt, houd je bij met ongeveer eens per week. Wacht niet tot je vlekken ziet. Tegen die tijd zit er vaak al langer vuil op.

Houten speelgoed onderhouden en langer mooi houden

Na een jaar spelen zag een van onze testblokken er wat dof en droog uit. Zonde, want met een klein beetje onderhoud blijft houten speelgoed jarenlang mooi. Twee dingen zijn daarbij belangrijk: af en toe voeden met olie, en vlekken slim aanpakken.

Onbehandeld hout voeden met natuurlijke olie

Ziet onbehandeld hout er vaal en droog uit? Dan kun je het voeden met een natuurlijke olie. Denk aan lijnzaadolie of bijenwas, allebei kindveilig als je een variant zonder toevoegingen kiest.

• Hoe vaak: ongeveer één keer per jaar tot één keer per twee jaar is genoeg.
• Hoe: breng een dun laagje aan met een zachte doek, wrijf het goed in en veeg overtollige olie weg.
• Laten intrekken: geef het een dag de tijd voordat het speelgoed weer gebruikt wordt.

Stiftvlekken verwijderen

Een vrolijke tekening op je houten trein? Balen. Maar er is vaak nog wat aan te doen.

• Stift op waterbasis: probeer de vlek voorzichtig weg te vegen met een licht vochtig doekje. Werkt vaak verrassend goed.
• Stift niet op waterbasis: blijft de vlek zitten en is het hout onbehandeld? Dan kun je heel licht schuren met fijn schuurpapier (korrel 240 of fijner). Schuur mee met de nerf en stop zodra de vlek weg is. Bij gelakt of geverfd hout doe je dit niet, want dan schuur je de laag kapot.

Meer weten over duurzaam en veilig speelgoed? Op OeiWatLeuk.nl vind je onze koopgidsen met houten speelgoed dat jarenlang meegaat.

Veelgestelde vragen over houten speelgoed schoonmaken